Çocuk Kemik İliği Transplantasyon (KİT) Merkezi

Primer İmmün Yetmezlik Hastalıkları

Bağışıklık sisteminin doğuştan gelen genetik bozuklukları olan bazı primer immün yetmezlik (PİY) hastalıklarında hematopoietik kök hücre nakli tedavi seçeneği olabilir.

Özellikle ağır kombine immün yetmezlik (SCID) gibi ciddi bağışıklık sistemi hastalıklarında erken tanı ve uygun zamanda gerçekleştirilen nakil, tedavi sürecinde büyük önem taşır.

Metabolik ve Kalıtsal Hastalıklar

Bazı kalıtsal metabolik hastalıklarda da hematopoietik kök hücre nakli değerlendirilebilir. Nakil kararı hastalığın türüne, ilerleme durumuna ve hastanın klinik özelliklerine göre ilgili uzmanlık alanlarının ortak değerlendirmesiyle alınır.

Çocuklarda Kemik İliği Nakli Türleri Nelerdir?

Kemik iliği nakilleri kök hücrenin elde edildiği kişiye göre farklı gruplara ayrılır.

Allojenik Kök Hücre Nakli

Allojenik kök hücre naklinde, kök hücreler doku uyumu bulunan başka bir kişiden alınır. Verici kardeş, akraba veya uygun koşullarda akraba dışı bir donör olabilir.

Allojenik nakilde hasta ve verici arasındaki doku uyumunun değerlendirilmesi önemlidir.

Otolog Kök Hücre Nakli

Otolog kök hücre naklinde hastanın kendi kök hücreleri kullanılır. Kök hücreler uygun dönemde toplanarak saklanır ve gerekli tedavilerin ardından hastaya tekrar verilir.

Bu yöntem özellikle bazı hematolojik ve onkolojik hastalıklarda hastalığın özelliklerine göre değerlendirilebilir.

Haploidentik Kök Hücre Nakli

Tam uyumlu vericinin bulunamadığı bazı hastalarda haploidentik nakil, yani yarı uyumlu aile içi vericiden gerçekleştirilen kök hücre nakli bir seçenek olabilir.

Hangi nakil yönteminin uygun olduğuna hastanın hastalığı, doku uyumu, donör seçenekleri ve klinik durumu değerlendirilerek karar verilir.

Kemik İliği Nakli İçin Donör Nasıl Belirlenir?

Allojenik kemik iliği naklinin en önemli aşamalarından biri uygun vericinin belirlenmesidir.

Hasta ve olası vericiler arasında HLA (Human Leukocyte Antigen) doku uyumu değerlendirilir. Öncelikle uygun kardeş veya aile içi vericiler araştırılabilir. Gerektiğinde akraba dışı verici seçenekleri değerlendirilir.

LÖSANTE Hastanesi bünyesindeki Doku Tipleme Laboratuvarı, kök hücre nakli sürecinde gerekli doku uyumu değerlendirmelerinin gerçekleştirilmesine yönelik altyapıya sahiptir.

Çocuklarda Kemik İliği Nakli Süreci Nasıl İlerler?

Kemik iliği transplantasyonu yalnızca naklin gerçekleştirildiği günü değil, öncesi ve sonrasıyla uzun ve kapsamlı bir tedavi sürecini ifade eder.

1. Nakil Öncesi Değerlendirme

Nakil kararı öncesinde hastanın genel sağlık durumu ayrıntılı olarak değerlendirilir. Hastalığın özelliklerinin yanı sıra kalp, akciğer, böbrek ve karaciğer fonksiyonları ile enfeksiyon durumu ve diğer klinik parametreler incelenir.

2. Donör ve Doku Uyumu Değerlendirmesi

Allojenik nakil planlanan hastalarda uygun vericinin belirlenmesi amacıyla doku tipleme testleri gerçekleştirilir. Donörün sağlık durumu ve kök hücre bağışına uygunluğu ayrıca değerlendirilir.

3. Hazırlık Rejimi

Nakil öncesinde hastalığın ve uygulanacak transplantasyon türünün özelliklerine göre bir hazırlık tedavisi uygulanabilir. Bu süreçte kemoterapi ve bazı durumlarda diğer tedavi yöntemlerinden yararlanılabilir.

Hazırlık tedavisinin amacı hastanın hastalığına, nakil türüne ve klinik durumuna göre değişiklik gösterebilir.

4. Kök Hücrelerin Hastaya Verilmesi

Toplanan hematopoietik kök hücreler damar yoluyla hastaya verilir. Kök hücrelerin kemik iliğine yerleşerek yeni kan hücrelerini üretmeye başlaması beklenir.

5. Engraftman ve Yakın Takip

Nakledilen kök hücrelerin kemik iliğine yerleşerek yeterli kan hücresi üretmeye başlamasına engraftman adı verilir.

Bu dönemde enfeksiyonlar, kanama, organ fonksiyonları ve nakille ilişkili diğer komplikasyonlar açısından hasta yakından takip edilir.

Kemik İliği Nakli Sonrası Takip Neden Önemlidir?

Nakil sonrasında bağışıklık sisteminin yeniden yapılanması zaman alabilir. Bu nedenle çocukların özellikle enfeksiyonlardan korunması ve düzenli olarak takip edilmesi gerekir.

Allojenik nakillerde graft versus host hastalığı (GVHH) başta olmak üzere nakille ilişkili komplikasyonların erken fark edilmesi önemlidir.

Nakil sonrası takip sürecinde;

• Kan değerleri,
• Bağışıklık sisteminin yeniden yapılanması,
• Enfeksiyon riski,
• İlaç düzeyleri ve yan etkileri,
• Organ fonksiyonları,
• Beslenme ve büyüme-gelişme,
• GVHH bulguları,
• Hastalığın tedaviye yanıtı

düzenli olarak değerlendirilir.

Uzun dönem takip, çocuğun yalnızca hastalığının kontrolü açısından değil; büyüme, gelişme ve yaşam kalitesinin desteklenmesi açısından da önemlidir.

Çocuk Kemik İliği Transplantasyonunda Multidisipliner Yaklaşım

Çocuklarda kök hücre nakli farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışmasını gerektiren kapsamlı bir süreçtir.

LÖSANTE Hastanesi Çocuk Kemik İliği Transplantasyon Merkezi'nde hastalar; ihtiyaçlarına göre çocuk hematoloji ve onkoloji, çocuk immünoloji, enfeksiyon hastalıkları, doku tipleme ve transplantasyon immünolojisi, yoğun bakım, radyoloji, laboratuvar birimleri, beslenme ve diyetetik ile diğer ilgili branşların iş birliğiyle değerlendirilir.

Tedavi sürecinde çocuğun tıbbi gereksinimlerinin yanı sıra beslenmesi, gelişimi ve psikososyal ihtiyaçlarının da dikkate alınması bütüncül yaklaşımın önemli bir parçasıdır.

LÖSANTE Hastanesi Çocuk Kemik İliği Transplantasyon Merkezi

LÖSANTE Hastanesi bünyesinde bulunan 16 yataklı Çocuk Kemik İliği Transplantasyon (KİT) Merkezi, hematopoietik kök hücre nakli gereksinimi bulunan çocukların nakil öncesi değerlendirme, transplantasyon ve nakil sonrası takip süreçlerinin yürütülmesine yönelik altyapıya sahiptir.

Merkezde çocuk hastaların enfeksiyonlardan korunmasına yönelik kontrollü klinik koşullar altında takip edilmesi, gerekli laboratuvar incelemelerinin gerçekleştirilmesi ve transplantasyon sürecinin multidisipliner bir yaklaşımla yürütülmesi amaçlanmaktadır.

Hastane bünyesinde bulunan Doku Tipleme Laboratuvarı, donör ve alıcı arasındaki doku uyumunun değerlendirilmesine katkı sağlarken; ilgili laboratuvar ve klinik birimler nakil öncesinden uzun dönem takibe kadar sürecin farklı aşamalarında birlikte çalışmaktadır.

Çocukluk çağında kemik iliği nakli gerektiren hastalıklarda doğru tanı, uygun hasta ve donör seçimi, naklin doğru zamanda gerçekleştirilmesi ve nakil sonrası yakın takip, tedavi sürecinin temel bileşenlerini oluşturur.