Dünya Akciğer Kanseri Günü

Akciğerler, vücudumuzun oksijen ihtiyacını karşılayan organlarımızdır. Diğer organlar gibi akciğerler de çok sayıda hücreden oluşur. Bu hücreler, akciğerlerin normal işlevlerini sürdürebilmesi için ihtiyaç doğrultusunda bölünerek çoğalır.

Akciğer kanseri, normal akciğer dokusundaki hücrelerin kontrolsüz ve ihtiyaç dışı çoğalması sonucunda akciğer içerisinde bir kitle, yani tümör oluşturmasıdır.

Oluşan tümör başlangıçta bulunduğu bölgede büyüyebilir. Hastalık ilerlediğinde çevre dokulara veya kan dolaşımı yoluyla karaciğer, kemik ve beyin gibi uzak organlara yayılabilir.

Kanser hücrelerinin başladıkları bölgeden başka organlara yayılmasına metastaz adı verilir.

Akciğer kanseri, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde önemli bir sağlık sorunudur. Hastalığın belirtileri, risk faktörleri, tanı yöntemleri ve tedavi seçeneklerinin bilinmesi, akciğer kanseri farkındalığı açısından önem taşımaktadır.

Akciğer Kanseri Nedir?

Akciğer kanseri, akciğer dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişen bir kanser türüdür.

Bu hücreler zamanla tümör adı verilen bir kitle oluşturur. Tümör büyüdükçe bulunduğu akciğer bölgesini ve çevresindeki dokuları etkileyebilir.

İleri aşamalarda kanser hücreleri uzak organlara yayılabilir. Bu yayılım metastaz olarak adlandırılır.

Akciğer Kanseri Ne Kadar Yaygındır?

Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre akciğer kanseri, dünyada en sık görülen ve en fazla ölüme yol açan kanser türüdür. 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,5 milyon kişiye akciğer kanseri tanısı konmuş, hastalık nedeniyle yaklaşık 1,8 milyon kişi hayatını kaybetmiştir.

DSÖ'ye bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'nın (IARC) verilerine göre bu sayı, tüm kanser ölümlerinin yaklaşık beşte birine (%18,7) karşılık gelmektedir.

T.C. Sağlık Bakanlığı verilerine göre akciğer kanseri, ülkemizde erkeklerde en sık görülen kanser türüdür.

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı 2020 Yılı Türkiye Kanser İstatistikleri'ne göre ülkemizde 2020 yılında 30.004 kişiye akciğer kanseri tanısı konmuştur. Bakanlık, COVID-19 salgını nedeniyle 2020 yılına ait kanser verilerinin önceki yıllara göre daha düşük seyrettiğine dikkat çekmektedir.

Bu veriler, hastalığın toplum sağlığı açısından taşıdığı önemi göstermektedir.

Akciğer Kanseri Türleri Nelerdir?

Akciğer kanserleri, tümör hücrelerinin mikroskop altında incelenmesiyle başlıca iki gruba ayrılır.

Bunlar küçük hücreli akciğer kanseri ve küçük hücreli dışı akciğer kanseridir.

İki grubun büyüme hızları, yayılma özellikleri ve tedavi yaklaşımları farklıdır.

Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK)

DSÖ verilerine göre küçük hücreli akciğer kanseri, tüm akciğer kanserlerinin yaklaşık %15'ini oluşturur ve diğer gruba göre daha az görülmekle birlikte genellikle daha agresif seyreder.

Bu kanser türü hızlı büyüme ve yayılma özelliği gösterir.

Sigara kullanımıyla çok yakından ilişkilidir ve hiç sigara içmemiş kişilerde nadiren görülür.

Hızlı yayılma özelliği nedeniyle hastalık, tanı konulduğu sırada vücudun başka bölgelerine ulaşmış olabilir.

Bununla birlikte küçük hücreli akciğer kanseri kemoterapiye yanıt verebilen bir kanser türüdür.

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK)

Küçük hücreli dışı akciğer kanseri, en sık görülen akciğer kanseri grubudur.

DSÖ verilerine göre akciğer kanseri olgularının yaklaşık %85'ini oluşturur.

Bu grubun üç temel alt tipi bulunmaktadır.

Adenokanser

Adenokanser, kadınlarda ve sigara içmeyen kişilerde daha sık görülebilen bir akciğer kanseri türüdür.

Günümüzde dünyada en sık görülen akciğer kanseri alt tipidir.

Yassı Epitel Hücreli Kanser

Yassı epitel hücreli kanser, sigara kullanımıyla yakından ilişkili bir kanser türüdür.

Erkeklerde daha sık görülmektedir.

Hastalık akciğer içinde sınırlı kalabilir veya komşu lenf bezlerine yayılabilir.

Büyük Hücreli Kanser

Büyük hücreli kanser, küçük hücreli dışı akciğer kanseri grubunda daha az sıklıkla görülen türlerden biridir.

Diğer alt tiplere göre daha seyrek görülür.

Bu kanser türünün uzak organlara yayılma eğilimi yüksektir.

Akciğer Kanserinin Nedenleri ve Risk Faktörleri

Akciğerler, solunum yoluyla dış ortam havasıyla doğrudan temas eder.

Bu nedenle solunan havadaki zararlı maddeler akciğer sağlığını etkileyebilir.

Akciğer kanserinin gelişiminde sigara kullanımı başta olmak üzere çeşitli çevresel, mesleki ve kişisel risk faktörleri rol oynar.

Sigara Kullanımı

DSÖ'ye göre sigara, puro ve pipo dahil tütün kullanımı akciğer kanserinin birincil risk faktörüdür.

DSÖ'ye bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'na (IARC) göre tüm akciğer kanseri olgularının yaklaşık %85'inden tütün kullanımı sorumludur.

Sigara kullanımına bağlı risk; günlük içilen sigara sayısı, kullanım süresi, sigaraya başlama yaşı, dumanın solunma biçimi ve maruz kalınan zararlı maddelerle ilişkilidir.

Sigara dumanı çok sayıda kimyasal madde içerir. Bunların bir bölümü kanser oluşumuyla ilişkilidir.

Sigara kullanımı arttıkça akciğer kanseri gelişme riski de artmaktadır.

Pasif Sigara Maruziyeti

Pasif sigara maruziyeti, sigara kullanmayan bir kişinin çevresindeki sigara dumanını solumasıdır.

Çevresel sigara maruziyeti veya duman altı kalma olarak da adlandırılır.

DSÖ, başkalarının içtiği sigaranın dumanına maruz kalmayı aktif sigara kullanımının ardından gelen önemli risk faktörleri arasında saymaktadır.

Aile Öyküsü

Ailede akciğer kanseri bulunması, hastalık açısından değerlendirilen risk faktörlerinden biridir.

Aile öyküsü ile sigara kullanımının bir arada bulunması riski daha da artırabilir.

Mesleki ve Çevresel Maruziyetler

Bazı mesleklerde zararlı kimyasal maddelere maruz kalmak, akciğer kanseri riskini artırabilir.

DSÖ, asbest ve çeşitli kimyasallar gibi iş yeri kaynaklı maruziyetleri akciğer kanseri risk faktörleri arasında saymaktadır.

DSÖ ayrıca dış ortam ve ev içi hava kirliliğini de önemli risk faktörleri arasında göstermektedir. Motorlu taşıtlar, fabrika bacaları ve uygun olmayan ısınma yöntemleri nedeniyle oluşan hava kirliliği de akciğer sağlığını etkileyebilir.

Odun ve kömürün uygun olmayan koşullarda yakılması sonucunda ortaya çıkan zararlı maddeler de çevresel riskler arasında değerlendirilmektedir.

Önceden Akciğer Hastalığı veya Akciğer Kanseri Geçirmiş Olmak

Daha önce akciğer hastalığı geçirmiş ve akciğer dokusunda nedbe, yani yara izi dokusu gelişmiş kişilerde risk artabilir.

Akciğer kanseri nedeniyle ameliyat veya radyoterapi uygulanmış kişilerde de ikinci bir kanser gelişme riski bulunabilir.

Sigara kullanımı bu riski ayrıca artırabilir.

Akciğer Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Akciğer kanseri, bazı hastalarda ileri aşamalara ulaşıncaya kadar belirgin şikâyetlere neden olmayabilir.

Bu durum, hastalığın erken dönemde fark edilmesini güçleştirebilir.

Bazı kişilerde ise solunum sistemiyle ilişkili veya genel sağlık durumunu etkileyen belirtiler ortaya çıkabilir.

Solunum Sistemiyle İlgili Belirtiler

Akciğer kanserinde görülebilen belirtiler arasında şunlar yer alır:

Uzun süren veya giderek artan öksürük
Balgamda kan görülmesi
Artan nefes darlığı
Göğüs ağrısı
Hışıltılı solunum
Ses kısıklığı
Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları

Özellikle sigara kullanan ve kronik bronşiti bulunan kişilerde öksürük ve balgam şikâyetlerinin süreklilik kazanması önemlidir.

Diğer Belirtiler

Akciğer kanseri bazı hastalarda farklı yakınmalarla da ortaya çıkabilir.

Bunlar arasında:

Sırta veya omuzlara yayılan ağrı
Vücut ağrıları
Parmaklarda çomaklaşma
Göz kapağı düşmesi
Yutma güçlüğü
İştahsızlık
Halsizlik
Kilo kaybı
Terleme

bulunmaktadır.

Hastalık göğüs kafesi dışına yayıldığında, etkilenen organlarla ilişkili farklı belirtiler görülebilir.

Ancak akciğer kanseri bulunan bazı hastalarda herhangi bir belirti olmayabilir.

Bu nedenle belirtilerin varlığı kadar, risk faktörlerinin değerlendirilmesi de önemlidir.

Akciğer Kanseri Tanısı Nasıl Konulur?

Akciğer kanseri şüphesi bulunan kişilerde tanı süreci, hastanın tıbbi öyküsünün alınması ve fizik muayene ile başlar.

Hekim, sigara kullanımını ve diğer risk faktörlerini değerlendirir.

Muayenenin ardından akciğer grafisi ve gerekli laboratuvar incelemeleri yapılabilir.

Bilgisayarlı Tomografi

Akciğer kanserinden şüphelenilen hastalarda bilgisayarlı tomografi (BT) önemli bir görüntüleme yöntemidir.

BT ile elde edilen görüntüler, akciğerdeki şüpheli bölgenin değerlendirilmesine yardımcı olur.

Ayrıca tanı amacıyla doku örneğinin hangi yöntemle alınabileceğinin belirlenmesinde kullanılabilir.

Biyopsi Nedir?

Biyopsi, şüpheli dokudan örnek alınarak incelenmesi işlemidir.

Akciğer kanserinde kesin tanı için çoğu hastada doku örneğine ihtiyaç duyulur.

Biyopsi farklı yöntemlerle gerçekleştirilebilir.

İğne Biyopsisi

İğne biyopsisinde, uygun yöntemle akciğerdeki şüpheli bölgeden doku örneği alınır.

Bronkoskopi

Bronkoskopi, ucunda ışık ve kamera bulunan ince bir cihazla hava yollarının incelenmesidir.

Bu işlem sırasında gerekli görülen bölgelerden doku örnekleri alınabilir.

Diğer Biyopsi Yöntemleri

Bazı hastalarda akciğer zarları çevresindeki sıvı veya dokuların değerlendirilmesi gerekebilir.

Torasentez ve plevra biyopsisi bu amaçla kullanılan yöntemler arasındadır.

Gerekli durumlarda mediastinoskopi, video eşliğinde torakoskopik cerrahi veya açık akciğer biyopsisi gibi cerrahi yöntemler de uygulanabilir.

Patolojik İnceleme

Biyopsiyle alınan dokular patolog tarafından incelenir.

Patoloji incelemesi, kanserin hücre tipinin belirlenmesini sağlar.

Akciğer kanserinin türünün bilinmesi, tedavi yaklaşımının planlanmasında temel bilgilerden biridir.

Akciğer Kanserinde Evreleme

Akciğer kanserinde evreleme, hastalığın vücuttaki yaygınlığının değerlendirilmesidir.

Bu değerlendirme, tedavi planının oluşturulmasında önem taşır.

Hastanın belirtilerine ve klinik durumuna göre farklı görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Bunlar arasında:

Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
Kemik sintigrafisi
Ultrasonografi
PET-BT (pozitron emisyon tomografisi ve bilgisayarlı tomografi)

yer almaktadır.

Bu incelemelerle kanserin yayılımı değerlendirilir ve hastalığın evresi belirlenir.

Akciğer Kanseri Tedavi Yöntemleri

Akciğer kanserinde tedavi yaklaşımı her hasta için aynı değildir.

Tedavi planı; kanserin türü, evresi ve hastanın genel sağlık durumu gibi faktörlere göre belirlenir.

Bazı hastalarda birden fazla tedavi yönteminin birlikte uygulanması gerekebilir.

Cerrahi Tedavi

Cerrahi, uygun hastalarda değerlendirilen akciğer kanseri tedavi seçeneklerinden biridir.

Cerrahi yaklaşımın belirlenmesinde hastalığın özellikleri ve hastanın genel durumu dikkate alınır.

Kemoterapi

Kemoterapi, kanser hücrelerini hedefleyen ilaçlarla uygulanan tedavi yöntemidir.

Akciğer kanserinin türüne ve evresine göre tedavi planında yer alabilir.

Radyoterapi

Radyoterapi, ışın tedavisi olarak da bilinir.

Akciğer kanserinin tedavisinde hastalığın özelliklerine göre kullanılabilen yöntemlerden biridir.

Hedefe Yönelik Tedaviler

Hedefe yönelik tedaviler, akciğer kanserinde değerlendirilen ilaç tedavisi seçenekleri arasında yer almaktadır.

Hangi tedavinin uygulanacağı, hastalığın özelliklerine göre belirlenir.

Multidisipliner Tedavi Yaklaşımı

Akciğer kanserinin tedavisi, farklı uzmanlık alanlarının birlikte değerlendirmesini gerektirebilir.

Bu yaklaşım multidisipliner tedavi olarak adlandırılır.

Hastanın klinik durumu, kanserin türü ve yaygınlığı birlikte değerlendirilerek kişiye uygun tedavi planı oluşturulur.

Akciğer Kanserinde İmmünoterapi

Akciğer kanseri tedavisinde gelişen yöntemlerden biri immünoterapidir.

İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı verdiği yanıtı kullanmayı amaçlayan bir tedavi yaklaşımıdır.

DSÖ'ye göre hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi, tümörün kendine özgü özelliklerine göre değerlendirilebilecek tedavi seçenekleri arasındadır.

İmmünoterapinin Tedavideki Yeri

İmmünoterapi, bazı akciğer kanseri hastalarında uygulanabilen tedavi seçenekleri arasında yer alır.

Geçmişte daha çok sonraki tedavi aşamalarında değerlendirilen bu yaklaşım, günümüzde bazı ileri evre hastalarda başlangıç tedavisi olarak da kullanılabilmektedir.

Dördüncü evre akciğer kanserinde tedaviler, hastalığın özellikleri ve hastanın genel durumu dikkate alınarak planlanır.

Akciğer Kanserinden Korunma

Akciğer kanseri açısından değiştirilebilir risk faktörlerinin başında tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı gelir.

Bu nedenle sigaraya başlamamak ve sigara kullanan kişilerin bırakması, korunmada temel yaklaşımlardır.

Sigara ve Tütün Ürünlerinden Uzak Durmak

Sigara kullanımı, akciğer kanseriyle güçlü biçimde ilişkilidir.

Sigara dumanına maruz kalmak da risk faktörleri arasında yer alır.

Bu nedenle aktif ve pasif sigara maruziyetinin önlenmesi önem taşımaktadır.

Zararlı Maddelere Maruziyeti Azaltmak

Asbest, radon ve çeşitli zararlı gazlarla kimyasal maddelere maruziyetin önlenmesi, akciğer kanseri riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Mesleki ortamda asbest liflerine maruz kalma olasılığı bulunan kişilerin uygun profesyonel solunum koruyucuları kullanması önemlidir.

Çevresel hava kirliliği de akciğer sağlığını etkileyen faktörler arasında bulunmaktadır.

Akciğer Kanseri Taraması

Kanser taraması, kişide herhangi bir belirti bulunmadığı dönemde kanser olup olmadığının araştırılmasıdır.

Taramanın amacı, hastalığın erken dönemde saptanmasına yardımcı olmaktır.

Akciğer kanseri taramasında kullanılan yöntemlerden biri düşük doz bilgisayarlı tomografidir.

Düşük Doz Bilgisayarlı Tomografi

Düşük doz bilgisayarlı tomografi, bazı ülkelerde akciğer kanseri açısından yüksek risk taşıyan kişilerde kullanılan bir tarama yöntemidir.

Bu uygulamalar genellikle ileri yaşta, ağır sigara içme öyküsü bulunan, sigara kullanmaya devam eden veya son yıllarda bırakmış kişileri hedefler.

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamında meme, serviks (rahim ağzı) ve kolorektal (kalın bağırsak) kanserleri için ücretsiz taramalar yapılmaktadır. Akciğer kanseri ise bu program kapsamında yer almamaktadır.

Bu nedenle akciğer kanseri açısından yüksek risk taşıdığını düşünen kişilerin, tarama gerekip gerekmediğini hekimleriyle görüşmeleri önerilir.

Taramanın Değerlendirilmesinde Dikkate Alınan Faktörler

Tüberküloz (verem) gibi geçirilmiş enfeksiyonlar ve bazı meslek hastalıkları akciğerde iyi huylu nodüllere neden olabilir.

Bu tür bulguların tarama sırasında saptanması, ek takip ve inceleme gereksinimini artırabilir.

Gereksiz işlemler, maliyet artışı ve hastalarda kaygı oluşması, tarama programları değerlendirilirken dikkate alınan konular arasındadır.

Bu nedenle akciğer kanseri taraması, kişinin risk özellikleri ve ilgili tıbbi değerlendirmeler çerçevesinde ele alınmalıdır.

Sonuç

Akciğer kanseri, dünya genelinde önemli bir sağlık sorunudur.

Hastalığın gelişiminde sigara kullanımı başta olmak üzere pasif sigara maruziyeti, çevresel ve mesleki faktörler ile kişisel risk özellikleri rol oynayabilir.

Akciğer kanseri bazı hastalarda uzun süre belirti vermeyebilir. Diğer hastalarda ise öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, balgamda kan görülmesi, halsizlik ve kilo kaybı gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Tanı sürecinde görüntüleme yöntemleri, biyopsi ve patolojik inceleme önemli yer tutar.

Tedavi ise kanserin hücre tipine, evresine ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır. Cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi, değerlendirilebilen tedavi seçenekleri arasındadır.

Akciğer kanserinden korunmada en önemli adımlardan biri tütün ve tütün ürünlerinden uzak durmaktır. Zararlı çevresel ve mesleki maruziyetlerin azaltılması da önem taşımaktadır.

Akciğer kanseri farkındalığı; risk faktörlerinin bilinmesi, şüpheli belirtilerin dikkate alınması ve gerekli durumlarda uzman hekim değerlendirmesine başvurulmasıyla güçlenir.

Kaynaklar

Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Lung cancer – Fact sheet, 16 Nisan 2026. WHO – Lung Cancer
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC/WHO). Lung cancer. IARC – Lung Cancer
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC/WHO). Global cancer burden growing, amidst mounting need for services (GLOBOCAN 2022), Şubat 2024.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. 2020 Yılı Türkiye Kanser İstatistikleri. Türkiye Kanser İstatistikleri
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ulusal Kanser Tarama Programları.

Tıbbi İçerik Danışmanı ve Yazar

Doç. Dr. Melahat UZEL ŞENER

Göğüs Hastalıkları Uzmanı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için mutlaka uzman hekime başvurulmalıdır.

Online Randevu

LÖSANTE'de sunulan sağlık hizmetleri için online randevu oluşturabilirsiniz.

Online Randevu Al →

Sorularınız mı Var?

Sağlık hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç →

Akciğer Kanseri Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Korunma Yolları